Oppsummering kapittel 6: Video

I dag vert video brukt til mykje, og nokre av dei vanlege bruksområda er nyhender, underhaldning, informasjon eller for eksempel undervising.

Ein video inneheld som regel bilete og lyd og fortel ein sjølvstendig historie. Video oppnår slik ei svært sjølvstendig rolle, som fort kan stele merksemda i ein multimedieproduksjon. Dersom ein ønskjer å bruke lyd, bør ein gjere det fordi den kan knytast til resten av produksjonen, og ikkje berre for videoens eigen del. Video inneheld både lyd og bilete, altså mykje informasjon. Dette gjer videofilene svært store. Dersom ein skal overføre video over Internet kan det difor være lurt å streame(byrjar å spele før heile fila er lasta ned) videoen.

Teknisk kvalitet og eigenskapar
Akkurat som lyd har også video ein grumsete bakgrunn… Dette på grunna at ein tidlegare nytta analogt utstyr til video, men etter kvart som teknologien har utvikla seg har også kvaliteten på video blitt vesentleg betre. Video består av ein serie enkeltbilete som visast svært raskt etter kvarandre, slik at det ser ut som levande bilete. Den tekniske kvaliteten på videoen avhenger av kor mange pikslar det er i bileta, fargedjubda samt kor mange bilete som visast kvart sekund(biletehastigheita).

I likskap med lyd har også video vorte til eit offer for øydeleggjande komprimering, for å gjere filstorleiken mindre. Når ein komprimerar video reduserar ein vanlegvis fargedjubda. I tillegg tek ein også utgangspunkt i forandringane i mellom kvart bilete i videoen. Det vil seie at ettersom dei fleste bileta er svært like, reduserar ein datamengda drastisk dersom ein berre tek utgangspunkt i endringane frå bilete til bilete. Med tida har det vorte svært mange metodar å komprimere video på, og her er ein oversikt over dei mest kjende, samt eigenskapane deira:
MPEG-1 er komprimering av video og lyd beskrivi i standardar. Denne standarden er noko utdatera for videokomprimering, men lydkomprimeringa er framleis i bruk i storstilt skala, han vert kalla MP3.

MPEG-2 er ein av dei mest populære måtane å komprimere på og brukast i DVD-ar, satellitt-TV og i kringkasting osv.

MPEG-4 er ein noko nyare standard og den beskriver fleire måtar og komprimere video og lyd på, og han inneheld i tillegg moglegheit for kopibeskyttelse. Standarden vert bruka i ulike versjonar i videoformat som Quicktime, DivX, Blueray og HD-DVD, samt i det nye norsk bakkenettet.

WMV er ei komprimering som brukast i WMV-filer, og som kan spelast av i for eksempel Windows Media Player.

Sorenson er ein komprimering som brukast i litt eldre utgåver av mellom anna Quicktime-format og Flash Video.

DV er ein type komprimering som ikkje tek utgangspunkt i forandringa i bilete, men som komprimerar kvart bilete i seg sjølv. Dette gjer til at videoen er enklare å handtere i videoredigeringsprogram, men filene er som regel noko større enn andre videofiler.

Codec
Programvara eller utstyret som komprimerer eller dekomprimerer videoen vert kalla ein codec eller eit videofilter. For å kunne sjå ein video som er komprimert på ein bestemt måte, må ein ha ein codec som dekomprimere og tolkar videodataa. Det vil seie at ein DVD-spelar inneheld ein MPEG-2 codec som gjer til at DVD-spelaren kan dekomprimere videoen som ligg lagra på DVD-plata, og vise filmen.

Videostandardar
I Europa, Asia og Australia brukast ein video- og TV-standard som vert kalla PAL, der det er ein biletehastigheit på 25 bilete per sekund, og vanlegvis ein pikselstorleik på 720x576. I USA, Canada og Japan brukast ein standard som kallast NTSC der biletehastigheiten er 29,76 fps(biletehastigheit) og ein pikselstorleik på 720x480 pikslar. Nå er ein ny TV-standard å veg inn i marknaden kalla HDTV. Denne standarden har ein mykje høgare pikselstorleik vanlegvis 1280x720 eller 1920x1080.

Forholdet mellom breidde og høgde
Vanlege forhold mellom breidde og høgd er 4/3 eller 16/9. PAL brukar eit forhold på 5/4, det vil seie at for å tilpasse det til videobilete vert kvar piksel litt breiare enn han er høg. Den nye HDTV-standarden er derimot tilpassa 16/9 slik at ein får kvadratiske pikslar.

Interlacing
Stammar frå det å vise video på biletrøyrsskjermar. Dette er for at bilete ikkje skal flimre, og for å unngå det må skjermen oppdaterast raskt og oftare enn 25 gonger i sekundet. Og for å løyse dette problemet visast halve bilete 50 gonger i sekundet , der kvar halvdel der kvar halvdel består av annankvar linje. Dette prinsippet vert også nytta i omtrent alle videokamera . Noko som betyr at det vert gjort opptak av halve bilete 50 gonger i sekundet, som gjer til at kvar halvdel vert litt forskjellig. Dette fører til at ein får jamnare bevegelsar i videoen. Dagens moderne flatskjermar visar heile bilete, kalla progressive bilete. Dersom ein då skal vise video med interlacing må ein sette saman to og to halve bilete til eit. Dersom ein gjer dette utan nokon behandling vert bilete flimra med striper dregne utover. For å hindre at dette skjer vert bileta behandla med ein prosess som kallast deinterlacing, og slik blir ein kvitt mykje av stripene. I dag er det også mogleg å få tak i dyre videokamera utan interlacing, men med progressive bilete.


Filformat
Dei fleste filformata er såkalla container-format. Det vil seie at dei kan innehalde både video og lyd med forskjellig komprimering, og andre typar data som teksting. Det er viktig å tenkje på at eit program som kan opne filer i container-format også får tilgang til codecen som tolkar og dekomprimer video- og lyddataa i fila, elles vil ikkje fila kunne verte avspila. Her ser ei over nokre videoformat:
DV/DIF er eit format som vert nytta i videokamera som gjer opptak på magnetband. Her brukar ein DV-komprimering som har ein høg bitrate, men som til gjengjeld gjev høg biletekvalitet og er enklare å bruke i videoredigeringsprogram. MiniDV-kassetar kan også innehalde HD-video, men då brukar ein som regel MPEG-2-komprimering.

AVI er eit eldre, men framleis populært format. Dette formatet kan innehalde video og lyd som komprimera på forskjellig vis.

Quicktime(MOV) er eit format som også tillet forskjellig komprimering på lyd og video. Tidlegare vart Sorenson brukt, medan ein i nyare versjonar brukar MEG-4. Formatet er populært brukt til å overføre video på internett og vise den på Internet. Formatet brukast også i mellom anna IPod og ITunes.

WMV er eit format som vanlegvis nyttar ein eigen WMV-codec . Dette formatet vert også mykje bruka på Internet og i websider.

FLV er videoformatet som vert bruka i Flash. Videoane vert her komprimera med Sorenson eller ein codec som vert kall VP6. Flash Player inneheld codecane som sikrar at brukarane kan sjå videoane.

DivX er eit format som nyttar ein eigen MPEG-4- codec, og dette har vorte ei svært populært format for å overføre video på Internet. Det er også svært mange DVD-spelarar som kan spele av DivX.

MPG/MPEG er eit format som vanlegvis nyttar MPEG-2- eller MPEG-1-komprimering.

- Marius, 3STD.